m_Vesti_priceIz

Novosadske ulice - Njegoševa

Mon, 13 Oct 2025 14:11:58 GMT

Njegoševa ulica jedna je od onih poznatih novosadskih ulica o kojima se ne govori često. Danas povezuje Trg slobode sa Ulicom Jovana Subotića, ali njeni temelji potiču još iz 18. veka, iz vremena kada je Petrovaradinski šanac tek dobijao obrise budućeg grada. Na najstarijim planovima iz 1740-ih jasno se vidi trasa ove ulice, dok je spoj sa Trgom slobode probijen nešto kasnije, na prelazu vekova, preko zemljišta koje je nekada pripadalo rimokatoličkoj crkvenoj opštini.

Prvi stanovnici Njegoševe bili su trgovci i zanatlije, među kojima i mnogi nemački doseljenici iz Beograda, koji su ovde pronašli utočište nakon turskog povratka u južnu Srbiju 1739. godine. Tada je ulica nosila ime Fazanova, po čuvenoj gostionici „Kod Fazana“, koja se nalazila otprilike na mestu današnje Muzičke škole „Isidor Bajić“. Gostionica je bila centar zabave i društvenog života, a služila je i kao pozorišna sala, sve dok 1878. godine nije pretvorena u školu.

Smatra se da je jedan od razloga za očuvanost ove ulice, upravo prisustvo Nemaca. Tokom bombardovanja 1849. Njegoševa je donekle bila pošteđena, pretpostavlja se, upravo zbog prisustva nemačkih trgovaca.

Niže niz ulicu nalazila se i kafana „Bela lađa“, jedno od legendarnih mesta srpskog građanskog života 19. veka. Upravo je ona 1853. godine dobila prvo parno kupatilo u gradu. Zabeleženo je da su Svetozar Miletić i Vojislav Ilić bili među stalnim gostima lokala, a pesnik se navodno upravo tu i venčao.

foto: WIkimedia commons

Kroz vekove ulica je više puta menjala ime. Fazanova je tokom 19. veka postala Andrašijeva, po mađarskom državniku Juliju Andrašiju. Nakon Prvog svetskog rata, sa stvaranjem nove države, dobija sadašnje ime po vladici i pesniku Petru II Petroviću Njegošu. U vreme okupacije 1941–1944. privremeno joj je vraćeno staro ime, ali ga je ubrzo po oslobođenju ponovo zamenilo Njegoševo.

Najupadljivija građevina u Njegoševoj jeste palata „Gvozdeni čovek“. Većini prolaznika ime ne znači mnogo, ali reč je o onoj velikoj zgradi na ćošku koja „nadgleda“ Trg slobode. Palata je monumentalna secesijska građevina, podignuta 1909. godine po projektu novosadskog arhitekte Bele Pehle i njegovog peštanskog kolege Karolja Kovača. U prizemlju su se decenijama smenjivali kultni lokali — od Dormštetera i Moskve, do Zagreba, a sve donedavno i Atine. Ranije je na toj lokaciji stajala dvospratnica iz 18. veka, u kojoj je jedno vreme zasedao i gradski magistrat.

Njegoševom ulicom oduvek je vladao izvestan obrazovni duh. Krajem 19. veka tu je podignuta Mađarska državna ženska građanska škola, kasnije poznata kao Ženska gimnazija. Na uglu sa Ulicom Jovana Subotića radio je i mali parni mlin, koji je kasnije zamenjen zgradom Radničkog osiguranja, a zatim i đačkom poliklinikom, pretečom današnjeg Doma zdravlja u Njegoševoj.

Sve u svemu, Fazanova ulica očuvala je svoj izgled. Ona je danas gotovo ista kao i pre 200 godina; opasana niskim secesijskim zgradama sa prelepim fasadama.
Jedino što se ovde menja, jesu imena poslastičarnica.

Novosadske ulice - Kej koji se sakrio od vlasti

Mon, 29 Sep 2025 15:03:48 GMT

Sa “one” strane Dunava, u podnožju tvrđave nalazi se kej koji se prilično retko pominje. Štaviše, siguran sam da većina Novosađana ne zna ni kako se taj kej zove!
Petrovaradinski kej, odnosno Kej skojevaca, je onaj lepši kej u Novom Sadu. To je onaj kej koji ne smrdi! To je šetalište obasuto cvećem, sa znatno manje saobraćaja!

Nekada, ovde su se nalazile gradske kapije nalik današnjoj Beogradskoj kapiji, no one su nažalost srušene kako bi se izgradio most. One su same po sebi vredne celoga teksta, tako da više o njima u tekstu ovde.

No zašto Kej skojevaca, i šta je uopšte skojevac?
Možda bi pravilnije bilo napisati Kej SKOJ-evaca, jer je ulica posvećena upravo članovima ove ideološke grupacije.

SKOJ je skraćenica za Savez komunističke omladine Jugoslavije, osnovan je 1919. godine u Beogradu. Bio je omladinski odeljak tada ilegalne Komunističke partije Jugoslavije. Zadatak mu je bio okupljanje mladih radnika, učenika i studenata, kako bi širio socijalističke ideje i stvorio generaciju spremnu za bitku za političke i društvene promene.

Odigrao je ključnu ulogu i u Drugom svetskom ratu. Takozvani skojevci često su se priključivali partizanskim odredima i učestvovali u borbi protiv okupatora.

No, nakon 1945. godine, u sada Socijalističkoj Jugoslaviji, SKOJ je prerastao u zvaničnu omladinsku organizaciju, sa ulogom vaspitanja mladih u skladu sa komunističkom ideologijom. Služio je za organizaciju radnih akcija, društvenih izgradnji i obezbeđivanja “političkog podmlatka” za Partiju.

Početkom pedesetih godina tranformiše se u Savez socijalističke omladine Jugoslavije (SSOJ), koji je imao širu društvenu ulogu. Ipak, ovo je tekst o ulici a ne o SSOJ-u.

SKOJ danas postoji samo kao deo istorije. Simbolika mu se vezuje za pokret otpora, revoluciju, i socijalistički entuzijazam.

foto: WIkimedia

Elem, nazad na ulicu – pokraj ulice nalazi se kompleks Vojne bolnice, podignute još u 18. veku za potrebe habsburške vojske. U kasnijim godinama pretvorena je u vojnu bolnicu Jugoslovenske narodne armije. Kej je predstavljao vrstu parka, odnosno šetališta baš za pacijente ove ustanove.

Sam kompleks je zapravo nastao od crkvenih samostana. Car Josif II je naredio adaptaciju u bolnicu. Kroz godine zgrada je adaptirana više puta. Crkveni objekti bili su prilagođeni, kupole srušene itd.
Uprkos rušenjima i renovacijama, ovaj kompleks i dalje stoji i prelep je kao i nekada, a i namena mu je nepromenjena.

Najpoznatiji deo ovog prostora je Oficirska plaža. Nastala je kao kupalište za oficire habsburške vojske, a tokom socijalističkog perioda postala gradsko kupalište Petrovaradina i Novog Sada. I danas ostaje druga najposećenija plaža u Novome Sadu.

Za Petrovaradin, konkretno za Podgrađe i Stari Majur, karakteristične su ulice koje nose imena po važnim ličnostima hrvatskog porekla, verovatno baš zato što se tu i danas nalazi velika populacija hrvatske nacionalne manjine. Bilo bi to dovoljno čudno samo po sebi, s obzirom da su početkom ovog milenijuma imena ulicau u Novom Sadu masovno menjanja tako da predstavljaju srpsku nacionalnu politiku. Sve vezano za Jugoslaviju izbrisano je, veoma često bukvalno.
Postavlja se pitanje, kako je moguće da je ova ulica zadržala svoje staro ime? Kanda da je toliko nepoznata da su je zaboravile i vlasti...

Novosadske ulice - Koste Nađa

Mon, 15 Sep 2025 15:48:52 GMT

Jedan od poslednjih delova grada u kom masovna konstrukcija zgrada i dalje nije u potpunosti uzela maha jeste Petrovaradin, specifično, Stari Majur. U pitanju je najstariji civilni deo Petrovaradina, izgrađen u podnožju tvrđave.

Istorija ovog mesta počinje već krajem 17. veka, odmah nakon što habsburška vojska zauzima ove prostore od Osmanlija. Gradnja tvrđave počela je 1692. godine, a oko nje je ubrzo formirano i naselje za zanatlije, trgovce i porodice vojnika.

Jedan od bitnijih ovako stvorenih sokaka jeste ulica Koste Nađa.

Konstantin „Kosta“ Nađ rođen je 13. maja 1911. u Petrovaradinu. Poreklom iz siromašne porodice, od malena je pokazivao zainteresovanost za obrazovanje, ali veoma brzo stupa i u kontakt sa radničkim i levičarskim krugovima. Gimnaziju je pohađao, no nikada je nije završio jer je otišao u vojsku Kraljevine Jugoslavije, gde je stekao čin podoficira.

Kosta se ni od čega, veoma brzo popeo uz činove, no njegovo ime odjeknulo je i van Jugoslavije tokom Španskog građanskog rata. On se kao dobrovoljac priključio, u okviru internacionalnih brigada, i komandovao je Balkanskim bataljonom – jedinicom sastavljenom od dobrovoljaca sa prostora Jugoslavije i Balkana. Tada stiče reputaciju darovitog komandanta, i poznavaoca gerilskih taktika.

Po povratku iz Španije, počinje Drugi svetski rat, a on se i danas smatra za jednog od ključnih komandanata Narodnooslobodilačkog pokreta.
Vodio je jedinice u Bosni, Vojvodini, Sremu, a posebno je zabeleženo njegovo učešće u operacijama oslobađanja Banata i Bačke 1944.

Po završetku rata dobija čin generala Jugoslovenske narodne armije, postaje član Glavnog štaba i predsednik Saveza boraca. Umire u Beogradu 1986. no Petrovaradin i danas nosi njegov trag.

foto: Wikimedia

Ulice Koste Nađa, istini za volju, jeste uska jednosmerna ulica, no u njoj se nalaze neke od svetkovina minulih vremena. Najbitnija od kojih jeste katolička crkva Uzvišenja svetog Križa, građena u baroknom stilu, sa prostranom portom. Ona je duhovni centar ovog dela Petrovaradina još od početka 18. veka. Upravo se oko nje formirala mreža kuća i sokaka. Danas je verovatno najfotografisanije mesto u ovom delu grada.

Ulica je još tokom 18. i 19. veka bila jezgro civilnog života. Tada se naravno nije zvala kao danas, nosila je ime Frankopanska. Žitelji Starog Majura većinom su se bavili zanatstvom, i sam kvart je uvek bio od siromašnijih, sa stanovništvom mešovitog porekla – nemačkim, hrvatskim, srpskim i mađarskim. No to mu upravo daje čar!

Zašto Frankopanska?
Frankopani su bili hrvatska plemićka loza. Uz porodicu Zrinski, ubrajaju se u najznačajnije hrvatske porodice od 11. do 17. veka. Loza ima zaista dugu istoriju, sadrži mnoge knezove širom Balkana, no najznačajniji postaju u 17. veku.

Zrinsko-frankopanska zavera je bio pokret hrvatskog i mađarskog plemstva protiv apsolutističke politike Habzburgovaca, između 1664. i 1671. godine. Dve familije su okupile ljude i napravile ustanak koji trajao punih sedam godina. Desilo se više bitaka i spletki, no na kraju buna biva ugušena, a preostali članovi porodica osuđeni na smrt, što je označilo kraj ove loze.

Danas, kuće u ovom kraju mahom su oronule, i zaista „na izdisaju“, što je zaista šteta. Grad je u više navrata izdvajao sredstva za obnovu zgrada u Podgrađu, no isto nikada nije učinjeno za ovaj kraj. Odmah pokraj ulice Koste Nađa nalazi se i najstarija očuvana kuća u Petrovaradinu, a samim tim i u Novom Sadu – Špilerova kuća.

Kuća je proglašena za spomenik kulture, no u potpunosti je zanemarena i oronula, te je pitanje koliko će još dugo biti najstarija očuvana kuća. Izgrađena je u 17. veku, namena kuće i dalje je stvar debate, no jedna od pretpostavki jeste da se koristila kao škola. Ime kuće potiče od njenih vlasnika iz 20. veka, porodice Špiler.

Novosadske ulice - Pozorišni trg

Mon, 08 Sep 2025 14:11:11 GMT

Uspenska ulica, i specifičnije Pozorišni trg, jedno je od najlepših mesta za ljubitelje raznovrsnih stilova, koji ne funkcionišu zajedno – od secesije austrougarskih zgrada, preko modernističke gradnje dvadesetog veka, pa do savremenog kapitalističkog šunda.

Naime, Uspenska stoji na svom mestu od 18. veka, i na početku grada bila je načičkana stambenim kućama koje su građene „na divlje“, te su stvarale više malecnih ulica. Van toga, bilo je dosta zanatskih i radnji sličnih karaktera, s obzirom da je u samom centru grada.

Nakon bombardovanja u 19. veku, sve zgrade su izgrađene u secesijskom stilu, sa kapijama koje su vodila u duboka dvorišta koja su okruživale zgrade, stil koji se danas najčešće može naći u podgrađu Petrovaradina. Bila je veoma prolazna jer je prirodno spajala centar grada sa Jevrejskom ulicom, koja je bila u izvesnoj meri izolovana.

Na njenom kraju prostirao se splet sokaka i starih kuća, i tako sve do kraja sedamdesetih godina prošloga veka, kada je većina zgrada porušena da bi se izgradila današnja zgrada Srpskog narodnog pozorišta, i kao ekstenzija istog, Pozorišni trg.

Sama zgrada SNP-a je delo arhitekte Viktora Jackiewicza. Otvorena je 1981. godine. Masivna, modernistička građevina, osporavana je, i izazvala niz protesata još onomad, jer je za njenu gradnju porušeno mnogo istorijski važnih objekata.

Sam trg, oblikovan je kao širok plato, namenjen za okupljanja koncerte i performanse.

foto: flickr

U početku svog postojanja, ulica je bila poznata kao Franz Josef-Straße, po tadašnjem austrougarskom caru. Nakon Prvog svetskog rata, u vreme Kraljevine SHS, dobija ime Uspenska ulica, po obližnjoj crkvi iz 18. veka, koja i danas dominira njenim izgledom. Tokom Drugog svetskog rata, za vreme mađarske okupacije, menjala je ime u Templom utca, što u prevodu znači Crkvena ulica. U socijalističkoj Jugoslaviji postaje Ulica braće Ribar, da bi svoje sadašnje ime – Uspenska – ponovo dobila tek posle 1991. godine, kada je vraćen istorijski naziv.

Što se tiče samog trga, nekada je na njegovom mestu bila ulica Jugoslovenske narodne armije!

Ovaj deo grada, nekada je bio poznat i po bordelima, tj. javnim kućama, koje su u Novom Sadu bile legalne sve do Prvog svetskog rata. S obzirom na blizinu pozorišta, Uspenska je zasigurno bila amalgamacija dva sasvim različita sveta!

Na žalost, svi lepi prizori ove uličice i trga koji ide u paketu sa njom, biva narušena prizorom gnusnog Bulevara Mihajla Pupina – ulice koja spaja prljave kućice, smog autobuske okretnice, i nečuven šund nazvan Pupinova palata i naravno kineski tržni centar.

Uspenska je slika i prilika protoka vremena – niza promena koje su se desile u našem gradu, koje su nekada čak i krajnje grubo brisale tragove prošlosti. Uprkos svemu, sa platoa ispred pozorišta, i dalje se može videti zadnje dve stotine godina istorije našeg malog grada.

Novosadske ulice - Ona ulica u Petrovaradinu

Mon, 01 Sep 2025 13:46:22 GMT

Štrosmajerova je ona ulica što nije Beogradska. Jedna je od retkih ulica koje su i danas popločane kaldrmom. Iznenađujuće, nije naročito poznata, iako je svako ko se penjao na tvrđavu, ili silazio sa nje, prošao njome. Od nje dva različita puta vode na „Đavu“, a među njima smeštena je najstarija crkva u Novom Sadu.

Crkva Svetog Jurja, iako na prvi pogled deluje skromno, ima izuzetno bogatu istoriju, koja traje više od tri puna veka. Podignuta je između 1701. i 1714. godine, odmah posle oslobođenja Petrovaradina od osmanske vlasti.

Izgradili su je isusovci, koji su u Petrovaradin stigli 1693. godine, pošto su Habsburzi učvrstili svoju vlast. Misija im je bila jasna; duhovna obnova prostora uz vojnu tvrđavu. U svojoj originalnoj nameni, kao što to uglavnom biva sa tvrđavama, ona je bila vojni objekat, pa su tako i svi objekti u njenom okruženju, podgrađu, takođe bili vojne svrhe.

Drugim rečima, građani nisu živeli između gradskih kapija, već nakon njih, tamo gde se Beogradska ulica pretvara u Preradovićevu. Zbog ovoga, isto kao što je bolnica u Gradiću bila vojna (a i dan-danas je), tako je i crkva, ironično, takođe bila vojna.

Sama arhitektura crkve je tipična za rani barok. Spolja jednostavna građevina, za velikim, zastrašujućim vratima, no izuzetno bogata dekoracijama iznutra. Unutar nje, zidovi su ukrašeni rokoko dekoracijama, a oltar, posvećen Svetom Jurju, prikazuje sveca u njegovoj borbi sa aždajom; motiv, koji je postao tipičan za petrovaradin usled pobede nad osmanskim vojnim silama.

foto: wikimedia

Ulica nosi ime po Josipu Jurju Štrosmajeru. Rođen je 1815. i bio je sremski biskup, mecena i generalno ljubitelj kulture i umetnosti. Školovao se u Pešti i u Beču, doktorirao teologiju i istakao se kao nadaren besednik i organizator. Najveća zasluga mu je osnivanje Univerziteta u Zagrebu 1874. godine, a poznat je i kao finansijeg-graditelj katedrale u Đakovu.

Ono što ga razlikuje od većine drugih biskupa, jeste njegova ljubav, i podrška prema umetnicima i prosvetiteljima. Politički, on je predstavljao simbol ideje južnoslovenskog jedinstva unutar Habsburške monarhije. Zalagao se za saradnju i zbližavanje Slovena. Samo je prirodno da je jedna takva ličnost dobila svoju ulicu baš u Petrovaradinu, delu grada poznatom po svojoj nacionalnoj multikulturalnosti.

Štrosmajerova je tokom 19. veka bila poznata i po svojim gostionicama i vinskim podrumima. Jedna od najčuvenijih zvala se „Kod belog labuda“, gde su se okuljali trgovci vinom i ugovarali poslovi između sremskih vinogradara i novosadskih krčmara. Gotovo je svaka kuća u ulici imala vinski podrum.
Ti podrumi svakako i danas postoje, iako su većim delom zapušteni, ili se makar koriste za druge stvari!

Ambijent ulice očuvan je do savršenstva, čak je više puta služila i kao filmski set. Sve građevine u ovoj ulici, a i oko nje, su kulturna dobra, te fasade i krovovi ne smeju biti menjani.

Novosadske ulice - Ulica Save Vukovića

Mon, 25 Aug 2025 15:46:31 GMT

Ulica Save Vukovića, kao i većina ulica na Podbari postoji još od dana kada je Bara širila bolesti po gradu. Svako dizanje vodostaja ostavljalo bi je poplavljenom, a kada nije, blato bi sezalo do kolena.
Nastala je uporedo sa formiranjem Petrovaradinskog šanca, preteče Novog Sada.

Isprva nosila je ime „Crni petao“, po istoimenoj kafani koja se nalazila na uglu sa današnjom Rakićevom ulicom. Jasno je da je od svog osnivanja prostor ulice bio vezan za društveni život varoši. Almaški kraj, tj. Podbara, bio je siromašan kraj, gde su mahom živeli zanatlije, baštovani i slični „obični“ ljudi.

Almaški kraj postao je, u izvesnoj meri, prestižni kraj Novog Sada tek nakon isušivanja Bare, pošto su pre toga ovim krivudavim ulicama harale razne zarazne bolesti. Sam razlog za oblik ulica u ovom kraju je takođe nekadašnja Bara, ulice su građene po uzvišenjima, koliko god mala bila, kako bi se izbeglo plavljenje.

Svoje današnje ime, dobila je nešto kasnije. Sava Vuković bio je trgovac, poznati dobrotvor i osnivač Velike srpske gimnazije, poznatije kao Gimnazija Jovan Jovanović Zmaj. Čovek je svojim radom obeležio jedno poglavlje gradskog života, te je ovekovečenje njegovog imena kroz ulicu, apsolutno zasluženo.

Za vreme okupacije u dvadesetom veku, ulica je nakratko nosila ime Pošalu Lajte, no nakon oslobođenja, vraćeno joj je prethodno ime, koje uostalom, i dan-danas nosi.

Ulica je dugo držala izgled predgrađa. Sve do perioda između prvog i drugog svetskog rata putevi su bili zemljani, sa samo uskim ciglenim „trotoarom“ tik uz kuće. Žitelji su dizali skromne kućice od trske i pruća, a život je bio objektivno težak.

foto: youtube

Prizor se menja tek posle Prvog svetskog rata. Pošto je Bara bila uveliko isušena, a ulica je suvom centru grada, postojalo je plodno tle za izgradnju bogatije infrastrukture. Premda nikada nisu nikle zgrade, ali mnoge kuće su srušene radi građenja novijih, bogatijih kuća, a kraj su mahom naselili imućniji građani. Ovaj kraj se i danas smatra za jedan od lepših krajeva za život, izuzetno tih, a na svega nekoliko minuta od pešačke zone grada.

Niz ulicu, na raskrsnici sa Ulicom zlatne grede i Skerlićevom navodno nalazio se prvi gradski trg, još u doba Petrovaradinskog šanca. Danas tamo se može samo pronaći stepenik, i raskrsnica, ni po čemu drugačija od bilo koje druge.

Informaciju je teško potvrditi s obzirom da su Ulica zlatne grede i Dunavska, dve najstarije ulice u Novom Sadu, a informacije iz tog doba često su sumnjivog porekla. Kakogod, činjenica je da je ovo jedna od najstarijih, i najočuvanijih ulica Novog Sada, pružajući se od Ulice zlatne grede pa do Gundulićeve, Save Vukovića i danas pruža sliku, ne bogatog centra Novog Sada, već stare periferije koju je naseljavao „običan“ građanin.

Novosadske ulice - Ulica iza Katedrale

Mon, 18 Aug 2025 11:03:38 GMT

Godine 1863. desio se skandal na novosadskoj pozorišnoj sceni. Tada je Dimitrije Kolarović fizički napao Lazu Telečkog, posle čega se poznata novosadska glumačka trupa raspala. Zavađeni glumci birali su strane između dvojice učesnika, a Mita Ružić stao je na Kolarovićevu stranu, zamerivši se Lazi Telečkom.

Čija li je ideja bila da im se ulice ukrštaju?

Dimitrije „Mita“ Ružić rođen je 1841. godine. Bio je glumac, reditelj i dugogodišnji upravnik Srpskog narodnog pozorišta. Posvetio je svoj život unapređenju pozorišta, koje je u 19. veku, pod Habzburškom monarhijom, bilo jedan od retkih načina na koji se mogao negovati srpski kulturni identitet.

Ulica Mite Ružića jedan je od manjih sokaka u Novom Sadu. Proteže se od Katoličke porte do ulice Svetozara Miletića, posle čega prelazi u Grčkoškolsku. Ulica postoji otkako postoji i Novi Sad, i većinu svog postojanja zvala se Crkvena ulica, po crkvi Imena Marijinog. Svoje današnje ime dobija tek posle Prvog svetskog rata, kada su, uostalom, i mnoge druge ulice u centru grada dobile imena znamenitih ličnosti 19. veka.

foto: flickr

Katolička porta, iz čijeg ruba ulica i započinje, nosi još dužu priču. Na mestu današnje „Katedrale“ nekada se nalazila mnogo starija katolička crkva, izgrađena početkom 18. veka, tačnije 1719. godine. Ta građevina porušena je već 1742. godine, a odmah potom na istom mestu sagrađena je druga crkva – kao i prva, posvećena Bogorodici. Kao što to biva sa svakom građevinom u Novom Sadu, usled Bune, tokom bombardovanja 1849. crkva je oštećena do neprepoznatljivosti. Tek krajem 19. veka konačno je izgrađena naša neogotička „Katedrala“, tj. Crkva Imena Marijinog.

Katedrala, koja to zapravo nije, najviši je verski objekat u gradu, dostižući 72 metra u visinu.

Sam prostor porte isprva je služio kao katoličko groblje, ali je krajem 18. veka izmešteno na periferiju grada, te je ovaj prostor pretvoren u svojevrstan trg. Ovde se nalazi i jedna od retkih građevina koja je preživela bombardovanje 1849 – Plebanija, izgrađena 1808. godine.

Tokom 20. veka, slično kao i sa Trgom mladenaca, gradska uprava pokušala je da pruži inicijativu da se ovaj prostor više posećuje, i to poprilično uspešno. Ovde je 1930. godine podignuta palata Vatikan, delo arhitekte Đorđa-Dake Popovića, a u porti su kasnije smešteni Kulturni centar Novog Sada i Muzička omladina. Zahvaljujući tim institucijama, ovaj prostor postao je važna tačka kulturnog i društvenog života grada.

Ovaj skriveni rukavac u centru Novog Sada, jedan je od retkih kutaka našeg malog grada koji i danas izgleda isto kao i pre sto godina. Spoj Baroka, klasicizma i neboaroka, čini ovu uličicu jednom od najlepših i najočuvanijih u čitavom gradu!

Novosadske ulice - Gde su se to opijali Novosađani 19. veka?

Mon, 11 Aug 2025 13:49:17 GMT

U svakom gradu postoji ulica poznata po svojim kafanama. Tako je u sadašnjem Novom Sadu to Laze Telečkog. Dok je svega sto godina ranije to bila Ulica Svetozara Miletića, o čijim sam nekadašnjim kafanama već pisao.
No, gde su se to Novosađani devetnaestoga veka napijali?

U užem centru grada prostire se ulica koja Salajku i Rotkvariju odvaja od Podbare, a spaja naš mali grad sa Temerinom – jašta, pričam o Temerinskoj ulici.

Kao i većina ulica koje spajaju grad sa prigradskim naseljima, i Temerinska postoji još od začeća Novog Sada. Naime, razvila se iz „carskog druma“ koji je spajao Novi Sad i Temerin. Na kraju ulice, na granicama tadašnjeg Novog Sada, nalazila se jedna od četiri gradske kapije, koje su se koristile poput naplatnih rampi radi kontrole robe, stoke i oporezivanja istih. Pretpostavlja se da je ovo razlog za silni razvoj ugostiteljstva i trgovine.

Do kraja 19. veka, u Temerinskoj je radilo najmanje 27 kafana. Brojka zvuči impresivno sama po sebi, ali postaje apsurdna kada se uračuna činjenica da je u celoj ulici postojalo svega 106 objekata. To znači da je na, otprilike, svake četiri porodične kuće postojala jedna kafana.

Naravno, tadašnje kafane nisu bile kao današnje, one su služile hranu i nudile prenoćište trgovcima koji se vraćaju s puta. Detalji o većini kafana relativno su dobro zabeleženi, no među najpoznatijima bila je „Bela lađa“.

Ona beše jedan od najuglednijih ugostiteljskih objekata u Novom Sadu. Pominje se prvi put još sredinom 19. veka, a bila je poznata po svojoj svečanoj sali koja je služila za održavanje važnih poslovnih sastanaka, svadbi, itd.
Još jedna od značajnijih kafana jeste „Kod belog krsta“, koja se nalazila bliže centru grada i neformalno je služila kao okupljalište trgovaca iz Temerina.

Sam raspored kafana je još jedna zanimljivost, jer su se kafane nalazile na gotovo svakoj raskrsnici. To znači da nije bilo moguće proći od Salajke ili Podbare do centra bez da se prođe pokraj makar jedne ovakve „zabavne“ ustanove. Kako bi učinak bio još veći, neretko su kafane ujedno funkcionisale i kao prodavnice, te bi čovek nekada naprosto „morao“ da zaluta u njih.

Temerinska pijaca nalazi se na svom mestu još od 1850. godine, kada je tu, na opšte nezadovoljstvo naroda, preseljena iz Glavnog sokaka (današnje Ulice Čika Jove Zmaja).
Ispostavilo se da je ova odluka bila sasvim logična, zato što su trgovci svakako prolazili ovim putem, te je sam transport robe bio daleko prostiji nego pre. Pijaca je radila tri dana nedeljno, nezavisno od vremenskih prilika i neprilika.

foto: Wikimedia commons

Početkom 20. veka, život u Novom Sadu gotovo se preko noći promenio. Zakoni su postajali sve oštriji, a geopolitička situacija se zahuhtavala. Zabranjena je prostitucija, mnoge kafane su zatvorene, a grad je rastao kao iz vode.

Na adresi Temerinska 1, oduvek se nalazila kafana „Kod tri krune“, no ona je srušena, a na njenom mestu, po nalogu Lazara Dunđerskog, izgrađena je zgrada koja tu i danas stoji. Ova zgrada zavedena je kao kulturno dobro, no ipak je oronula do neprepoznatljivosti.

Niz ulicu, kraj nekadašnje gradske kapije, otvoreno je novosadsko gubilište i najzad Temerinska ulica više nije bila mesto okupljanja, već mesto koje se posećuje isključivo pijačnim danima, a potom ignoriše.

Tokom Drugog svetskog rata, ime joj je promenjeno u „Ulica 13. aprila“, a nakon rata opet je preimenovana u „Staljingradska“. Najzad, 1948. godine, opet joj se vraća ime Temerinska.
Danas ova ulica je poznata po svojoj pijaci, oronulim fasadama i zastrašujućoj količini saobraćajnih nesreća na raskrsnici s Kisačkom – kanda se gubilište preselilo malo bliže centru.

Novosadske ulice - Put za Klisu

Mon, 04 Aug 2025 13:30:53 GMT

Na severnoj periferiji Novog Sada, na Kisačku ulicu nastavlja se Sentandrejski put — ulica koja danas deluje kao najobičniji tranzit koji spaja centralni Novi Sad sa Klisom. Kao saobraćajna trasa, ovaj put postoji još od 18. veka, kada je služio kao drumski pravac iz Petrovaradinskog šanca ka severu, do tada najznačajnijih gradova u tom pravcu – Sente, Subotice, Sombora, Sentandreje i (verovatno) mnogih drugih gradova na „S“.

Sentandreja je u „ono vreme“ bila kulturno i crkveno središte Srba u Habzburškoj monarhiji. Ta simbolična veza i jeste razlog zašto ovaj put nosi svoje ime.

Sam naziv „Sentandrejski put“ u zvaničnim dokumentima prvi put se javlja u drugoj polovini 19. veka, u okviru razvoja modernih urbanističkih planova. Pre ovog uknjiženog imena postoje samo pretpostavke, ali najverovatnije je nosio kolokvijalna imena poput „drum ka severu“ ili „put za Sentu“. Napravljen je po otiscima starog rimskog puta.

foto: vojvodina.gov.rs

Početkom 20. veka, ulica dobija i sasvim novu dimenziju - širenjem grada, Klisa najzad postaje periferija, a ne, kao dotad, udaljeno zanatsko naselje. Tako Sentandrejski put postaje i glavna spona između Novog Sada i Klise.

Klisa je jedno od najstarijih, a vrlo verovatno i najstarije naselje na prostoru današnjeg Novog Sada. Arheološki nalazi govore o prisustvu ljudi i naselja još od doba starijeg neolita – dakle, naselja stara oko 7000 godina. Vezuje se za kompleks kultura Starčevo–Kereš–Kriš, koji predstavlja jednu od prvih neolitskih kultura u Srbiji.

Zatim postoje nalazišta vinčanske kulture, koja pripada mlađem neolitu (4500–3000. p.n.e), a odlikovala su ga stalna nadzemna staništa, oruđe i oružje od kostiju i kamena, i razvijeno grnčarstvo.

Potom, od 10. veka pa do danas, postoje uzastopni dokazi i zapisi o životu. Sama Klisa delila se na dva naselja: Vašaroš Varad, poznat i kao Stari Petrovaradin, koje je bilo najvažnije srednjovekovno naselje na bačkoj obali današnjeg Novog Sada, i Gornje Sajlovo, slovensko naselje koje se prvi put pominje u 13. veku.

U 16. veku, Turci beleže Klisu kao naseljeno mesto. Premda bez strateškog značaja, posedovala je veliki tranzitni značaj, kao tačka koja spaja Petrovaradin sa severom – otuda Sentandrejski put. Tada Klisa po prvi put dobija i svoje današnje ime. Aktuelna teorija kaže da ono vuče poreklo još iz rimskog perioda, kada je ovaj prostor beležen kao ecclesia – što znači „crkva“ na latinskom jeziku.

Danas, Sentandrejski put nije više ni granica imperija, niti rimski drum, niti srednjovekovni put za sever. On je samo još jedna ulica našeg malog grada — naizgled identična desetinama drugih, i ničim posebno prepoznatljiva.

Bulevar oslobođenja - ulica koja drži do svog imena

Mon, 07 Jul 2025 09:21:13 GMT

Bulevar oslobođenja, u narodu poznatiji kao samo Bulevar, građen je od 1962. do 1964. godine, i od tada preseca Novi Sad na pola. Dugačak je nepuna tri kilometra, a prostire se od „Ž" stanice do Mosta slobode. Pre izgradnje ovog puta, ovde su se nalazile kuće, često građene bez dozvola, a sve su srušene prilikom gradnje.

Originalno se zvao Bulevar 23. oktobra, po datumu oslobođenja Novog Sada, te je često među narodom svakako bio poznat kao Bulevar oslobođenja.

No dosta sa očiglednim činjenicama. Naravno da je teško pronaći nekoga na ovako dugačkoj ulici, zato postoji niz mesta koja se često koriste kao nalazišta. Ipak, problem je što većina tih mesta više ne postoji.

foto: flickr

Kod lutrije – Do danas, nisam znao šta je i gde je tačno lutrija, samo sam znao da je dijagonalno od Kokre. Naziv Lutrija se odnosi na zgradu na uglu Bulevara oslobođenja i Bulevara Kralja Petra I. Ova kičasta zgrada, koja izgleda kao da je izgrađena od stakla je zapravo bivše sedište Lutrije Vojvodine, ogranka Državne Lutrije Srbije.

Kod Kokre – Mladi uporno koriste izraz „Kod lutrije“ za čitavu ovu raskrsnicu. Veoma iritantno. Svaki pošteni stanovnik ovog grada zna da je Lutrija deo raskrsnice kod zgrade Lutrije, ka Detelinari, a da je Kokra dijagonalno, na strani Rotkvarije! Kokra je zgrada u kojoj se danas nalazi Simpo, odmah pored bivše zgrade Lesnine.

Bivši pab – Ovo je odrednica koju više koristi omladina, zato što je pomenuti pab zatvoren tek nedavno. Uprkos tome, ovaj izraz se već uveliko primio. U pitanju je ugao Braće Ribnikar i Bulevara, tamo gde je sada već godinama gradilište.

Kod terena – Iako se retko da čuti, važno je za pomenuti. Ovaj izraz odnosi se na Promenadu koja je izgrađena na jednom od retkih komada novosadskog zelenila – teniskim terenima!

Naravno, tu je i pregršt drugih mesta koja i danas postoje: Merkator, Futoška, Limanski park, NIS, MUP, odnedavno popularna BIA, itd.

Pored svoje očigledne, saobraćajne funkcije, Bulevar je prethodnih dana dobio i novu društvenu, šetačku funkciju. Veoma nalik na legendarni Korzo o kojem stariji često pričaju, danas se u večernjim časovima Bulevar koristi kao dugačko šetalište i mesto za nalaženje, okupljanje, druženje i izražavanje građanske nezadovoljnosti! Svaki dan omladina se okuplja oko sedam uveče i ostaje dok ih policija ne rastera.

Neki ga smatraju za glavnu ulicu Novog Sada, neki smatraju da je samo još jedna ulica puna brutalističkih građevina, no ono što je bitno jeste da je Bulevar oslobođenja i danas drži do svog imena, to je i dalje mesto na kom se ljudi bore za slobodu.

Futoška ulica: Put stariji od grada

Mon, 23 Jun 2025 19:04:38 GMT

Pre nego što je Novi Sad postao Novi Sad, prestonica Vojvodine kakvu danas znamo, put koji vodi ka Futogu bio je važniji od samog grada.

I danas, tim istim pravcem ide Futoška ulica – jedna od najstarijih ulica u Novom Sadu i jedna od retkih koja je preživela vekove, prepoznavanjem i imenom, a bogami, i značajem.

Foto: Moj Novi Sad

Sad, ovaj, malo tehnička dilema – je li ovo kvari rubriku novosadske ulice? Je li i Futog danas Novi Sad?! Ja sam pak odlučio, kada već kradem rubriku na dan od njenog tvorca, da joj barem dam lični pečat pa da ju obeležim ulicom koju prolazim svaki dan – otuda moj izbor!

Futoška ulica se nalazi na starom pravcu koji vodi iz centra ka Futogu – mestu koje je pre dvesta godina bilo moćnije i značajnije od samog Novog Sada!

Još na najstarijem planu grada iz 1745. godine, Futoška je bila jedna od svega devet ulica obeleženih na mapi!

Tada je vodila od tadašnjih gradskih vrata sve do trga ispred današnje Gradske kuće, gde se spajala sa starom Jevrejskom ulicom i Zmaj Jovinom.

Tu su se ukrštali putevi za Futog i Kamenicu, za Petrovaradin i Beograd, za Temerin i Budimpeštu – svi putevi su vodili na daleka i važna mesta.

Na planu iz 1889. godine vidi se kako se Futoška završava kod Sinagoge, a ulica dalje prema Trgu slobode vodi kao Jevrejska – naziv koji je dobila krajem 18. veka kada je jevrejskoj zajednici određeno naseljavanje u toj zoni, gde se formirao kvart i geto.

Ime Futoška zadržano je do 1930-ih, kada se menja u Kralja Petra II.

Zatim je ponovo preimenovana u Rakoči Ferenc II utcu za vreme okupacije, ali ovaj period je istorijski, znamo, kratko trajao.

U zlatno doba ovih prostora, ova velelepna ulica je nekoliko puta preimenovana - prvo u Ulicu JNA, potom u Bulevar Edvarda Kardelja i na kraju u Bulevar revolucije – sve bolje od boljeg!

Ipak, 1990-ih, u vreme brisanja poluvekovne revolucionarne, jugoslovenske i slovenačke istorije, vraćeno joj je staro ime – Futoška.

Ova ulica pamti i tramvaj koji je nekad tutnjao ulicama Novog Sada. Od 1911. do 1958. ovuda je prolazila bela linija broj jedan, od Futoške kapije do Temerinske ulice. Tramvaj je povezivao banju i bolnicu sa centrom grada, vijugajući preko Jevrejske i Zmaj Jovine do Pašićeve.

Foto: NS Priče/https://ns.in.rs/

Upravo ti objekti daju Futoškoj poseban značaj, ali nisu samo oni važni!

Današnja Elektrotehnička škola izgrađena je 1912. kao Mađarska katolička gimnazija, u divnom, secesijskom stilu. Nakon Prvog svetskog rata, ona postaje Državna ženska učiteljska škola, a od 1935. mešovita.

Nedaleko od nje, 1909. podignuta je Velika gradska bolnica, današnji Klinički centar Vojvodine, sa najvažnijim odeljenjima za ono vreme – hirurgiju, ginekologiju, internu medicinu i druge grane koje su Novom Sadu bile više nego potrebne i koje su naš grad uvele u novi vek medicine.

Još jedan dragulj Futoške je Jodna banja. Prilikom bušenja arteškog bunara 1897, naišlo se na toplu mineralnu vodu, bogatu jodom. Već 1910. banja je zvanično dobila status lekovite ustanove.

Projektovao ju je Imre Franeček iz Budimpešte, a njen prvi upravnik bio je specijalista balneolog – dr Vilhelm Njilt. Zgrada u stilu secesije činila je jedan od najupadljivijih objekata u tom delu grada a pored toga, njen istorijat služi kao simbol vremena u kom je Vojvodina bila prostor na kom su sve manjine bile jednake i kao svedok jedne istorije u kom je Vojvodina bila jednaka za sve.

Tu je i kasarna „Dr Arčibald Rajs“, izgrađena još 1894. godine na zemljištu koje je grad otkupio od futoškog grofa Kotega. Služila je žandarmeriji i pešadijskom puku, a danas je jedan od najprepoznatljivijih vojnih kompleksa u Novom Sadu koji ipak, nema nikakav praktičan značaj i koji već godinama propada na oči svima nama.

Kroz sve ove promene, Futoška je ipak opstala i preživela.

I dan-danas nosi isti pravac i gotovo isto ime kao i pre skoro tri veka. Ulica koja nije samo veza između tačaka na mapi, već i nit koja spaja istoriju, arhitekturu, lečenje, svakodnevicu i život grada kakav danas poznajemo.

reč-dve o Konjskom trgu

Mon, 09 Jun 2025 18:29:08 GMT

Trg Republike u Novome Sadu je mesto za koje mladi imaju jedno ime, stari drugo, a ni jedno ni drugo nije ovo zvanično. Naime, „Trgić“ je još od nastanka Novog Sada postojao i bio je poznat isključivo kao Riblja pijaca. Riblja pijaca, naravno, i dan-danas postoji, ali je sam trg dobio svoje novo ime nakon Drugog svetskog rata, kako bi prikazao važnost države, državnosti i patriotizma.

No, šta se to osim imena promenilo na Trgiću od 19. veka?
Društveno značenje Trgića se menjalo sa svojim izgledom. Iako nije moguće utvrditi kako je izgledala ta famozna pijaca pre dve stotine godina, pretpostavlja se da je bila samo to – pijaca, mesto gde se kupuju namirnice i razgovara sa komšijama.

Na današnjem parkingu, nekada je bila glavna autobuska stanica i okretnica, no prilikom urbanizacije trga, stajalište je izmešteno, a parking zamenjen za pešačku zonu.

Podizanjem trga, u stvarnom smislu te reči, zapravo se bodri narod da provodi vreme na istom. Tako je Trgić postao šetalište i odmorište, tek za mrvicu manje posećeno od Miletićevog trga. No, Trgić je imao i svoju drugu stranu – noćnu stranu. On je zapravo godinama bio mesto sastanka omladine – srednjoškolaca i studenata, koji bi svoje večeri provodili upravo ovde.

foto: wikimedia

S obzirom da se nalazi tačno ispred Jovine gimnazije, sasvim je logično da će se đaci iz iste okupljati tu nakon škole, i tako je s godinama nastao običaj. Na žalost običaj nije bio naročito duga veka, jer je Trgić danas daleko manje popularan u odnosu na svega sedam-osam godina.

2018. godine, na Trgu Republike, započeta je izgradnja spomenika, logično kralju, Petru I Karađorđeviću i njegovom neimenovanom konju. Spomenik je zbog svojih dimenzija i pozicije postao tema ismejavanja. Trgić je posve mali trg, a spomenik je visok deset metara, tako da iz kojeg god ugla gledali, uvek je u prvom planu konj, a ne njegov jahač. Zato narod često od milja ovaj trg naziva „kod konja“.

Ništa manje važno, nekadašnje autobusko stajalište ponovo je poslužilo svrsi, sada kao parking, koji zauzima gotovo pola ukupne površine Trgića.
Otprilike nakon izgradnje spomenika, i trg je počelo da posećuje manje omladine. Izmena estetike trga izgleda da je isuviše uticala na estetiku istog. Postavljene su nove klupe, između kojih, i najskuplja klupa u Novom Sadu, koja je u vreme kada je postavljena, koštala oko stotinu hiljada evra.

Po trenutnim urbanističkim planovima, Riblja pijaca i Trg Republike bi trebali da dobiju isti tretman kao i Trg slobode, to jest, da budu raskopani i zatvoreni na duži niz godina kako bi se ispod njeih sagradio parking od četrnaest ari, s kapacitetom za 400 putničkih automobila. Dakle, postoji još jedan trg kojem preti uništenje.

Jevrejska ulica - zataškana kultura

Mon, 02 Jun 2025 11:39:15 GMT

Prvi Jevreji doselili su se u Petrovaradinski Šanac, današnji Novi Sad, još krajem 17. veka, a njihovo prisustvo zabeleženo je već 1720. godine. Od tada, jevrejska zajednica postepeno je rasla, doprinoseći razvoju grada svojim trgovinskim, zanatskim i kulturnim veštinama. Već tokom 19. veka Jevreji su činili značajan deo stanovništva Novog Sada, sa razvijenim institucijama poput škola, bolnica i sinagoga.

Jevrejska ulica, koja nikada nije menjala ime, nastala je u prvoj polovini 18. veka kao centralna tačka tadašnjeg Jevrejskog geta. Ulica nije bila imenovana iz časti, već kao sredstvo kontrole: jasno je bilo naznačeno ko tu pripada i, još važnije, ko ne. Iako se danas čini čudnim što je geto bio smešten tako blizu današnjeg centra, u to vreme centar grada bio je uz obalu Dunava, dok je geto bio izdvojen i na periferiji. Međutim, kako je Novi Sad rastao, zahvaljujući između ostalog, doprinosima jevrejskih zanatlija i trgovaca, grad se širio upravo prema getoiziranoj zajednici.

I pored tog doprinosa, vlasti grada nisu uzvratile zahvalnošću. Naprotiv, niz praksi bio je osmišljen s ciljem ograničavanja širenja jevrejskog uticaja. Najdrastičnija među njima bila je noćna blokada kvarta: sa zalaskom sunca, donosili su se lanci i zaključavale bi se kapije na ulazima i izlazima iz ulice, koje bi ostajale zatvorene sve do jutra. Ova praksa nije bila jedinstvena za Novi Sad, ali to ni na koji način ne umanjuje njen antisemitistički karakter, tim pre što se grad kasnije ponosio antifašističkom borbom.

Ograničenja u kretanju predstavljala su tek jedan segment šireg sistema diskriminacije. Jevrejima je bilo zabranjeno posedovanje nekretnina van geta, postojala su ograničenja u pristupu zanatima i trgovini, kao i brojne administrativne prepreke koje su ih držale u senci gradskog života. Ipak, uprkos tim pritiscima, zajednica je razvila izuzetno bogat unutrašnji život. Organizovane su škole koje su pratile duhovne i svetovne potrebe, održavane radionice, bolnice, i naravno – sinagoge.

foto: wikimedia.org

Četvrt je tokom svoje istorije imala četiri sinagoge, od kojih je najpoznatija Velika sinagoga, jedina koja je opstala do danas. Izgrađena u neoromaničkom stilu krajem 19. veka, ona je i danas monumentalno svedočanstvo o snazi i organizaciji tadašnje zajednice. Za vreme Drugog svetskog rata korišćena je kao mesto zatočeništva Jevreja pred deportaciju u logore smrti. Na njenom ulazu i danas stoji natpis: „Ki beti, bet tefila ikara l’kol haamim“, što znači „Neka ova kuća bude dom molitava za sve narode.“

Ostale tri sinagoge – manje, mahom smeštene u privatnim zgradama unutar geta – uništene su ili zapuštene tokom 20. veka. Svaka od njih imala je svoj specifičan karakter i okupljala određene slojeve zajednice, bilo po poreklu, liturgijskoj tradiciji ili društvenim navikama. Njihov nestanak označio je i kraj jedne epohe jevrejskog kolektivnog života u Novom Sadu.

U okviru Jevrejske ulice nalazile su se i druge važne građevine, poput zgrada Jevrejske opštine i škole, izgrađene u stilu mađarske secesije. Ove zgrade, sa bogatom fasadnom dekoracijom, stubovima i karakterističnim ornamentima, nisu bile samo administrativna središta, već i prostori obrazovanja, diskusije i kulturnih praksi. Kulturni život obuhvatao je verske praznike, zajednička okupljanja, muzičke nastupe i pozorišne predstave koje su se organizovale u okviru škole ili dvorišta opštine, čime se čuvao identitet u uslovima pritiska.

Danas, Jevrejska ulica i preostali arhitektonski tragovi podsećaju na višeslojnu istoriju Novog Sada i na zajednicu koja je, uprkos brojnim preprekama, uspela da sačuva svoj identitet, ostavljajući dubok trag u društvenom, kulturnom i urbanom tkivu grada. Ovaj prostor nosi svedočanstvo o suživotu, diskriminaciji, otporu i nadi – o važnosti sećanja i poštovanja različitosti u savremenom društvu.

Trg koji je izgubio svoj značaj

Mon, 26 May 2025 09:24:39 GMT

Na raskrsnici Futoške, Jevrejske, Železničke i Bulevara oslobođenja nalazi se Trg Mladenaca, pitoreskni trgić u centru grada koji je izvukao deblji kraj kada je u pitanju infrastruktura grada. Ovaj trg ne samo da je estetičan i simbol duge istorije našeg grada, nego je i saobraćajni čvor – ma prava metropola!

Pre no što je urbanizovan krajem 19. i početkom 20. veka, prostor današnjeg trga bio je deo minulog naselja Prnjavor – jednog od najstarijih novosadskih predgrađa, koje danas više pod tim imenom ne postoji. Prnjavor, nekada poznatiji kao Ribarsko naselje, bio je prepoznatljiv po niskim kućama, kaldrmi, zanatlijskim radionicama, lokalnim radnjama i, naravno, ribarima.

Pored samog trga, najupečatljivija tačka jeste Parčetićeva palata, često poznata i kao Matičarsko zdanje. Pretpostavlja se da je izgrađeno u drugoj polovini 19. veka. Iako tačna godina nije potvrđena, poznato je da ju je podigao Feliks Parčetić, za lične potrebe. Kroz godine ova palata je menjala vlasnike, dok sredinom 20. veka najzad ni došla u ruke grada, kada je dobila svoju namenu i svoj nadimak. Zgrada je neobaroknog stila, sa dvovodnim krovom i bogato dekorisanom fasadom, što joj daje svečani izgled. Već sedamdeset godina u njoj se sklapaju brakovi, i čuvaju ugovori o istima!

Nažalost, danas se brakovi mnogo ređe sklapaju kod matičara, a mnogo se češće isti poziva da obavi ceremoniju na samom venčanju. U kombinaciji novonastalih običaja i zgrada, Parčetićeva palata danas stoji u senci okolnih građevina. U javnosti se povremeno pokreću inicijative da joj se dodeli funkcija muzeja.

Ništa manje upečatljiva građevina, praktično na samom trgu, jeste zgrada poznata kao Stara pošta.

Izgrađena krajem 19. veka, ova zgrada je prvobitno služila kao hotel „Central“, poznat po svojoj letnjoj bašti i igrankama koje su se tu priređivale. Godine 1899, zgrada je preuređena za potrebe poštanske službe, čime je postala sedište Mađarske kraljevske pošte. Značajnu rekonstrukciju doživela je 1922. godine, kada je nadograđen drugi sprat i dograđena krila zgrade, prema projektu arhitekte Momira Korunovića. Ove izmene su zgradi dale današnji izgled. Ova ustanova i danas funkcioniše kao glavna gradska pošta.

foto: wikimedia

Najzad, na samom trgu nalazi se skulptura pod nazivom "Kapija želja", delo vajara Mladena Marinkova. Skulptura je postavljena tek 1998. godine. Predstavlja simboličan slavoluk pod kojim bi mladenci mogli da se venčaju na otvorenom prostoru trga. Iako prvobitna zamisao o venčanjima na otvorenom nikada nije zaživela, skulptura je ostala prepoznatljiv element trga.

Ironično, Trg mladenaca danas nije mesto okupljanja, već uglavnom raskrsnica kroz koju se prolazi. Nedostatak pešačke zone i kulturnih sadržaja učinili su da ovaj prostor izgubi svoju primarnu funkciju. Ostaci njegovog nekadašnjeg identiteta prisutni su tek u imenu i u sećanjima starijih građana.

Ipak, to ne znači da je sve izgubljeno – Trg Mladenaca i dalje ima potencijal da bude revitalizovan kao urbano i simboličko središte. Njegova istorija, povezanost sa institucijama poput matičnog ureda i fizička blizina važnih tačaka poput Sinagoge, Uspenske crkve, pa i samog centra grada, daju mu snažno polazište za budući razvoj.

Trg se prirodno nastavlja u Železničku ulicu, koja vodi ka Bulevaru oslobođenja. Ova ulica je imala centralnu ulogu u modernizaciji grada tokom druge polovine 19. veka. Povezivala je centar sa železničkom infrastrukturom, a nekada je nosila ime Ulica Franje Josifa, po austrougarskom monarhu. Njena forma se menjala kako je Novi Sad rastao, ali i dalje funkcioniše kao važna gradska arterija.

U njoj se nalazi i zgrada nekadašnje Vojne bolnice, koja danas ima administrativnu funkciju. Uz zgradu Pošte, bivšu Vojnu bolnicu i Matičarsko zdanje, ove ulice su idealna šetnja, tj. vožnja, kroz istoriju našeg malog grada.

Ulica kralja Aleksandra: Granica dve epohe Novog Sada

Mon, 19 May 2025 08:50:22 GMT

Ulica kralja Aleksandra je simbolična spona između „stare barokne varoši“ i savremenog šunda našeg grada. Ona je kraj prelepog puta iz Dunavske i Zmaj Jovine, ka Bulevaru Mihajla Pupina, Jevrejskoj i Bulevaru oslobođenja. To je kraj dela grada čija je arhitektura zaštićena, i početak divlje savremene bezukusne gradnje. U tom smislu, iako deluje kao produžetak Zmaj Jovine, njena funkcionalnost i istorijski identitet potpuno su različiti.

Danas, ona je jedna od najznačajnijih i najprometnijih ulica u Novom Sadu, pre svega zato što predstavlja logičan produžetak Zmaj Jovine, ali se ipak ne smatra njenim delom. Zašto? Iako se fizički nadovezuje, Zmaj Jovina je ulica dublje istorijske težine i urbanog identiteta, kao deo najstarije gradske matrice iz 18. veka. Nasuprot tome, Ulica kralja Aleksandra nastaje kao produkt urbanističkog širenja grada krajem 19. i početkom 20. veka, u doba kada Novi Sad dobija jasnije konture modernog evropskog grada. Njihove funkcije i identiteti postali su s vremenom dovoljno različiti da se ne posmatraju kao jedno.

Ime koje ulica danas nosi dodeljeno joj je nakon ubistva kralja Aleksandra I Karađorđevića u Marseju 1934. godine. Kao i mnogi gradovi tadašnje Kraljevine Jugoslavije, Novi Sad je ovom gestom izrazio poštovanje i kolektivno žaljenje za vladarom. Zanimljivo je da Aleksandar I nikada nije imao značajne lične veze s Novim Sadom – nije boravio u njemu niti donosio specifične odluke u vezi s gradom. Međutim, njegovo ime simbolizovalo je jedinstvo jugoslovenskih naroda, pa je dodeljivanje naziva ulici više odražavalo političku simboliku nego lokalnu povezanost.

foto: wikipedia

U najstarijim planovima Novog Sada, prostor današnje Ulice kralja Aleksandra bio je deo tadašnje Glavne ulice. Krajem 19. veka dobija naziv Gospodska ulica, i protezala se sve do današnjeg Trga mladenaca i dalje. Tokom burnog 20. veka, ime joj se menjalo čak devet puta: najpre Košuta Lajoša (po ugarskom političaru), zatim Regenta Aleksandra, pa Kralja Aleksandra, a tokom nemačke okupacije nazivana je Hitler Adolf utca. Nakon oslobođenja, usledile su nove promene – Generalismusa Staljina, Aleksandra Rankovića, Narodnih heroja – da bi se na kraju vratila svom predratnom imenu koje i danas nosi.

Poseban pečat ulici daju njene istorijske zgrade, koje još uvek čuvaju duh građanskog Novog Sada s kraja 19. i početka 20. veka. Među njima se ističu primeri secesije, neorenesanse i akademizma, poput Adamovićeve kuće ili stare palate Dunđerskih. Ove fasade govore o vremenu kada su novosadski trgovci i industrijalci ulagali u reprezentativne domove i lokale, čime je ulica i dobila nadimak „novosadska Knez Mihailova“.

Između dva svetska rata, ulica je bila značajan trgovački i zanatski centar. Tu su se nalazile zlatarske radionice, krojačke radnje, stare parfimerije i prva „moderna“ prodavnica gotove garderobe. Šetnja ovom ulicom bila je dnevna rutina građanske klase – mesto susreta, poslovanja, pa i diskretnog društvenog nadmetanja. I danas, iako promenjena, ulica nosi odjek tog vremena.

Ulica kralja Aleksandra, iako često zanemarena u priči o starom jezgru Novog Sada, zapravo predstavlja liniju razgraničenja između prošlog i savremenog grada. Spoj je secesijskih fasada, burne političke istorije i svakodnevnog ritma građanskog života – savršen presek onoga što Novi Sad jeste.

Zaboravljena "novosadska tvrđavica"

Mon, 12 May 2025 19:27:02 GMT

Kada pomislite na trg, Trg neznanog junaka zasigurno nije prva stvar na koju pomislite, i baš zato treba pričati o njemu.
Ko je zapravo neznani junak i da li mu se identitet zaista ne zna? Odgovor je diskutabilan. Najpre, trg nije posvećen samo jednom neznanom junaku, već svim neznanim junacima koji su dali živote braneći svoj dom.

Trg je nesvakidašnjeg oblika – da se ne zove tako, niko ga ne bi ni prepoznao kao trg. On zahvata ceo predeo između Petrovaradinskog mosta i Bulevara Mihajla Pupina. Prethodnih imena nema, jer je tvorevina koja je nastala izgradnjom mosta. No, to ne znači da ovo mesto nema važnu istoriju.

Isto kao što je s one strane Dunava postojala čitava vojno-civilna infrastruktura, sa kasarnama, zidovima i pontonima, tako je i sa ove strane postojalo sve to.

Iako je teško precizno odrediti kada je Novi Sad nastao, s obzirom na to da su ljudi na tom prostoru živeli od pamtiveka, vrlo je poznato kada je počeo da se širi. Grad je nastao kao produžetak Petrovaradina.
U poslednjim godinama 17. veka započeta je prva planska gradnja Novog Sada. Pre svega, izgrađen je Brukšanac – kompleks koji je pripadao odbrambenom sistemu Tvrđave. Iz njega je nastao Petrovaradinski šanac, što je začetak današnjeg Novog Sada.

Brukšanac, odnosno Mostobran, zapravo je bio utvrđenje. Imao je bedeme i kapije okrenute ka gradu, a zaravnjenje prema Dunavu. Unutar bedema postojale su dve kasarne za vojnike, a spolja su se naseljavali zanatlije i trgovci. Ova celina bila je poznata kao Petrovaradinski šanac.

Tokom revolucije 1848. godine Mostobran je bio uporište sukoba. Bombardovanje Novog Sada od strane mađarskih trupa odvijalo se sa Tvrđave, dok je Mostobran korišćen za odbranu. To je označilo kraj „starog“ Novog Sada.

Mostobran je stajao i služio svojoj svrsi sve do kraja Prvog svetskog rata, kada je predat vlastima radi rušenja u cilju urbanističkog razvoja grada.
Bilo je neophodno srušiti pontonski most kako bi se izgradio novi, stalni most, sposoban da izdrži motorna i teretna vozila.

foto: flickr

No, šta je zapravo bio taj most?

Izraz „pontonski most“ označava bilo koji privremeni, odnosno plutajući most. U slučaju starog petrovaradinskog pontonskog mosta, radilo se o važnoj konstrukciji iz 1760. godine.
Most je bio ključni deo svakodnevice svakog Novosađanina i bio je otvoren danonoćno za pešake. Morao je biti srušen jer je koncept plutajućeg mosta, s razvojem tehnologije, postajao sve nepraktičniji.

Dunav je oduvek bio prometna reka, a da bi brodovi mogli da prođu kroz Novi Sad, pontonski most morao je da se rastavlja.
Na Tvrđavi su postojale osmatračnice sa kojih su radnici durbinima posmatrali reku. Kada bi u okolnim selima uočili brod, oglašavala su se zvona; prvo da upozori pešake da požure, drugo da zabrani prelaz, i treće za početak rastavljanja mosta. Radnici su velikim čekrcima doslovno razdvajali most kako bi brod mogao da prođe.
Takođe, most nije bio funkcionalan tokom zime, jer su sante leda mogle da ga oštete i otežaju ili onemoguće njegovo rastavljanje.

Kada je 1922. godine naređeno rušenje mosta i Mostobrana, izgrađen je novi most, dok su ostaci Mostobrana mogli da se vide sve do izgradnje nasipa nakon velike poplave 1960. godine.

Tokom rušenja porušena je i crkva Svetog Ivana Nepomuka. Ova crkva i danas je obavijena velom misterije, jer postoje legende da je iza oltara postojao tajni prolaz koji je vodio ispod Dunava i povezivao je sa crkvom Svetog Jurja u Petrovaradinu.

Nažalost, danas je nemoguće uživo iskusiti staru „novosadsku tvrđavicu“.
Trg Neznanog junaka, Kej žrtava racije i Beogradski kej u potpunosti su je prekrili... ili da li su?
Pokraj Spomenika žrtvama racije, tik uz obalu Dunava, i danas stoji mala kula korišćena za merenje vodostaja – poslednji odjek Mostobrana.

Gde je nestala Dunavska kapija?

Mon, 05 May 2025 08:59:29 GMT

Beogradska ulica je glavna ulica sa „one“ strane Dunava. Nalazi se u Podgrađu tvrđave Petrovaradin i glavna je spona Petrovaradina sa Novim Sadom.

Takođe poznato i kao Donji grad ili Gradić, Podgrađe je nastalo početkom 18. veka kao deo vojnog i civilnog kompleksa tvrđave. Beogradska ulica, tada još poznata kao Haupt Gasse (Glavna ulica), bila je centralna saobraćajnica koja je povezivala dve glavne kapije tvrđave: Dunavsku kapiju na zapadu i Beogradsku kapiju na istoku. Ulica je služila kao glavna komunikaciona žila između tvrđave i okoline, omogućavajući kretanje trupa, robe i stanovništva.

Beogradska kapija, odnosno danas poznata i kao Gradska kapija, jedina je preživela od tri najveće kapije Petrovaradina.
Izgrađena je 1753. godine kao deo vojnog kompleksa tvrđave. Za to doba smatrala se monumentalnom građevinom, ojačanom debelim zidovima, ali i ukrašenom prelepim baroknim detaljima. Bila je strogo kontrolisana, sa stražarskim mestima, pokretnim mostom i rovovima oko sebe. Ime je dobila jer gleda ka Beogradu, tadašnjem osmanskom pograničnom gradu. Danas je sačuvana i rekonstruisana – rovovi su zatrpani, a pokretni mostovi uklonjeni – no i dalje je glavni ulaz u Gradić.

U Beogradskoj ulici nekada je stajala Dunavska kapija – no kroz vekove se izgubila.
Vodene kapije postojale su dve, no nažalost srušene su prilikom građenja stalnog drumsko-saobraćajnog mosta.
Postojale su Gornja i Donja vodena kapija. U Beogradskoj ulici nalazila se Gornja Vodena kapija, kolokvijalno nazivana Dunavska kapija.
Obe su bile manje fortifikovane, jer nisu služile za direktnu odbranu, nego su imale veliki strateški značaj zbog kontrole rečnog saobraćaja.

Premda u savremenom dobu tvrđava nema više vojno-stratešku funkciju, Beogradska ulica i dalje ima vojnu simboliku. Naime, vojne baze i kasarne nalaze se u podnožju Beogradske kapije, sa obe strane ulice, dok se u paralelnoj ulici, Prote Mihaldžića, nalazi i vojna bolnica.

foto: Alamy

Osim pomenutih objekata, Beogradska ulica karakteristična je po svojim očuvanim, baroknim kućama iz 18. veka, od kojih mnoge imaju detaljnu istorijsku dokumentaciju: datume izgradnje, originalni izgled, vlasnike, namene kroz vekove, i današnje stanje.

Neki od najznačajnijih objekata su:

Zgrada šajkaškog bataljona (1763, doba Marije Terezije) – sedište specijalizovane jedinice za odbranu od Turaka. Grb bataljona danas se čuva u Vojvođanskom muzeju.
Glavna maltarnica – objekat za naplatu mostarine za pontonski most.
Magistrat – na uglu Beogradske i Lisinskog ulice. Građen u prvoj polovini 18. veka, nekada je bio centar gradske uprave, a danas je dom Arhiva Vojvodine.
Oficirski bataljon, zatvor i mnoge druge zgrade vojne i civilne funkcije.

Kroz poslednjih nekoliko godina, predstavljeni su planovi za revitalizaciju Podgrađa, uključujući i Beogradsku ulicu.
Predlaže se njeno pretvaranje u pešačku zonu – odluka koja je kontroverzna među žiteljima Petrovaradina, jer ulica i dalje predstavlja glavnu vezu sa Novim Sadom. Ipak, izduvni gasovi ozbiljno oštećuju fasade, te bi ulaganje u zaštitu i obnovu ovih spomenika bilo kulturološki neprocenjivo.

Stari put ka Evropi - priča o Staroj čaršiji

Mon, 28 Apr 2025 07:58:24 GMT

Poslednja od originalnih ulica starog Novog Sada, današnja Pašićeva – nekadašnja Velika čaršija – jedna je od najznačajnijih ulica minulog doba. Pašićeva je spajala Novi Sad sa severom: Temerin, Segedin, pa čak i Budimpeštu i Beč – ovo je bio put za Evropu!

Danas, ova ulica je krcata istorijski važnim građevinama. Na početku ulice nalazi se Saborna crkva Svetog Đorđa, sedište Eparhije bačke, izgrađena na temeljima hrama još iz 1734. godine. Crkva je obnovljena 1905. godine i od tada nije značajnije menjana.

Zatim sledi Platoneum, zadužbina vladike Platona Atanackovića, koja je kroz istoriju služila različitim obrazovnim institucijama. Isprva je trebala da bude poklon novosadskoj akademiji, služila je Matici srpskoj, a danas je sedište Ogranka SANU-a.

Pred kraj ulice smeštena je zgrada Matice srpske, najstarije srpske književne i kulturno-naučne institucije. Izgrađena je na mestu nekadašnjeg turskog hana koji je uništen 1849. godine tokom bombardovanja.

Na samom kraju ulice nalazi se Nikolajevska crkva, odnosno Crkva Prenosa moštiju Svetog Nikole. Podignuta još u 18. veku, kao i većina zadužbina tog doba, teško je oštećena u bombardovanju, a sva dokumentacija do 19. veka je izgubljena. Crkvu je obnovila Marija Trandafil, nakon čega se koristila i kao vojni magacin. Marija Trandafil kasnije je i sahranjena u istoj crkvi, koja danas označava i početak Trga Marije Trandafil. Ovde su, između ostalog, krštena i deca Mileve Marić i Alberta Ajnštajna. Crkva je 1941. godine ponovo teško oštećena u bombardovanju, ali je posle rata obnovljena i i danas služi svojoj svrsi.

foto: Alamy

A zašto se ulica zove tako kako se zove?

Pored Zmaj Jovine, ovo je jedna od retkih ulica koja se još na originalnom planu Novog Sada nazivala srpskim imenom – Velika čaršija. Isprva je bila duža, zahvatala je i Trg Marije Trandafil, i prostirala se sve do Vladičanskog dvora. Veći deo svoje istorije nije menjala ime, sve do 1918. godine, kada je prvi put nazvana po Nikoli Pašiću. Tokom 20. veka ulica je više puta preimenovana – u vreme Drugog svetskog rata nosila je naziv Jokai Mor utca, zatim Svetozara Miletića, a devedesetih godina podeljena je u dva dela. Danas ponovo nosi ime predsednika Vlade Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca.

Premda danas Pašićeva deluje kao "samo još jedna" ulica, kroz nju prolazi i saobraćaj, a većina ljudi njom samo prolazi do užeg centra ili tražeći parking. Ako postoji ulica koja je nepravedno izostavljena iz pešačke zone, to je upravo ova. Danas čak ni mnogi Novosađani ne znaju šta je Platoneum, niti kako se zove divna crkva sa pozlaćenim krovom koja je toliko puta obnavljana. Istini za volju, iako danas, kada se grad proširio, možda više ne deluje tako, iz centra prema severu Ulica Nikole Pašića put je koji Novi Sad već vekovima spaja sa svetom – i nedovoljno smo joj zahvalni za to.

Par slova o glavnoj ulici našeg malog grada.

Mon, 21 Apr 2025 08:20:32 GMT

U srcu Novog Sada, ima jedna ulica što pamti više od svih nas, a ime joj je Zmaj Jovina.
Ovo je ulica koju bi većina i danas okarakterisala kao “glavnu” ulicu Novoga Sada. Smeštena je u srcu Novog Sada, i postoji gotovo od kad postoji i Novi Sad, iako je nekada imala drugačije ime.

Zmaj Jovina je promenila mnogo imena. Najpre se zvala Glavna ulica (Hauptgasse), iako je ovaj naziv menjan u zavisnosti od okupatora. U svojoj prvoj formi, ona se ukrštala sa ulicama Zlatne grede, Dunavskom, i Pašićevom, stvarajući glavni trg starog Novog Sada, na kom se, između ostalog, nekada nalazila i Riblja pijaca. Ovo čvorište je staro srce našeg grada, ono se nalazilo kod današnjeg spomenika Čika Jove Zmaja.

Kroz ulicu se takođe protezala i „Žitna pijaca” koja je kasnije izmeštena na Žitni trg, odnosno današnji Trg Marije Trandafil.

Ono što je čini posebnom, jesu očuvane kuće iz 19. veka. Naime, tokom bombardovanja Novog Sada 1849. kada je srušena gotovo svaka građevina u gradu, počelo je zlatno doba arhitekture našeg grada. Drugu polovinu 19. veka obeležilo je stil mađarske secesije, te je oronula orijentalna varoš, postala pravi srednjeevropski grad! Kuće rađene po ovom stilu mogu se pronaći po svim ulicama u centru Novog Sada, no ono što je posebno za Zmaj Jovinu, jeste što je gotovo svaka zgrada izrađena i očuvana na ovakav način.

Možda i najpoznatiji primer ovog stila jeste Vladikin dvor, sedište episkopa Bačke eparhije, Srpske pravoslavne crkve. Ova građevina nalazi sa na prethodnopomenutom starom čvorištu Novog Sada, pokraj današnjeg spomenika Čika Jove Zmaju.

foto: iStock

Danas, na žalost, ova ulica susreće se sa novim problemom. Sa ekspanzijom turizma, kafići i restorani raširili su svoje bašte po ulici. Subjektivan osećaj svakog Novosađana jeste da je ulica veoma uska, uprkos svom prostranstvu. Sve te prelepe fasade, vizuelno su zaklonjene suncobranima i reklamnim znacima!

No, da se vratimo na istoriju. Zmaj Jovina je za svog veka promenila čak devet imena: Hauptgasse, Fo utca, Lajoša Košuta, Glavna, Kralja Petra Prvog, zatim za vreme Drugog svetskog rata, na nekoliko godina ime je promenjeno u Musolini utca, pre nego što je vraćeno pređašnje ime. Najzad, u drugoj polovini dvadesetog veka: Kralja Petra Prvog, Maršala Tita, i konačno - Zmaj Jovina.

Kao, subjektivno gledano, glavna ulica Novog Sada, nije ni čudo da je njenom imenu pridavan ovoliki značaj, te da joj je ime menjano, samo u 20. veku, čak šest puta!

Ono što je važno, jeste da se ona danas zove Zmaj Jovina, ime koje joj definitivno pripada; nadajmo se da će se trendovi dvadesetog veka zaustaviti, te da će još dugo nositi ovo prelepo ime.

Da li se viševekovni razdor dve najveće denominacije hrišćanstva konačno bliži kraju?

Sat, 19 Apr 2025 15:28:03 GMT

Po prvi put nakon osam godina poklopili su se katolički i pravoslavni Uskrs. No, ono što je ove godine prekinulo rasprave oko količine hleba koju je neophodno kupiti usled neradnih dana, te količine jaja koju valja ofarbati, jeste izjava kardinala Horhea Marija Bergolja, odnosno Pape Franje. Prosta izjava "Uskrs pripada Hristu", još pre nekoliko meseci zapalila je medije. Približavajući nam se, Uskrs je ponovo oživeo ovu temu, te se postavlja pitanje – Šta je Papa želeo da kaže ovom izjavom?

Ideja iza ove izjave bila je inicijativa za potencijalnu unifikaciju julijanskog i gregorijanskog kalendara, naročito kada je u pitanju Uskrs, odnosno praznik koji nije vezan za specifičan datum.

Na izjavu iz Vatikana odgovorili su mnogi crkveni zvaničnici, kako rimokatoličke, tako i pravoslavne crkve. Mišljenja, iako podeljena, većinom su saglasna; Uskrs zaista pripada Hristu, i s obzirom da praznik nema određen datum, bilo bi sasvim logično usaglasiti ga između kalendara.

Aktuelna pretpostavka je da bi Uskrs morao da se postavi između oba datuma, odnosno, da bi denominacije morale da se nađu na sredini, što bi značilo nepoštovanje oba kalendara!

Poklapanje ovog praznika pogotovo je lepa vest za domaćinstva čiji članovi su pripadnici različitih denominacija, što je na našem podneblju česta pojava!

Foto: TheTrumpet

Premda, ovo je načelno divna vest, no postoji i druga strana među ljudima. Postavlja se pitanje – Otkud baš sad ovo zbližavanje, davno zavađenih denominacija?

Papa Franja je kontroverzan, naročito u krugovima konzervativnijih pristalica katolicizma. Naime, njegovo dosadašnje "opuštenije" praćenje katoličke dogme više puta je uzburkalo javnost. Naglašavanje ljubavi prema ljudima svih vera i rasa, kao i blagoslov istopolnih brakova samo su neke od tema koje su ga više puta stavljale u žižu javnosti.

Iako prvi korak, konačna odluka je daleko od donešene. Pomeranje Uskrsa značilo bi potencijalna poklapanja sa drugim praznicima u kalendaru. O činjenici da bi jedna denominacija morala da se odrekne svog kalendara kada je u pitanju najsvetiji praznik, nema potrebe ni govoriti, jasno je da takva odluka zahteva dugačak niz dogovora, pod uslovom da je uopšte i moguća.

Sastavili se kalendari ili ne, mnogi vernici su veoma obradovani ovakvom izjavom, i prvim korakom ka zakopavanju ratnih sekira ove dve denominacije.

Da li ovo znači da ćemo i sledeće godine slaviti Uskrs zajedno? Najverovatnije ne. No, oni koji podržavaju ovakav potez, mogu da se vesele znajući da postoji inicijativa!